Szparagi – białe, zielone, fioletowe: Przewodnik po królewskim warzywie

 

 

 

Gdy maj rozkwita w pełni, na targach i w sklepach pojawia się jedno z najbardziej wyczekiwanych sezonowych warzyw – szparagi. Te wiosenne przysmaki nie tylko zachwycają smakiem, ale również oferują bogactwo składników odżywczych. Wiele osób zna tylko jeden rodzaj szparagów, tymczasem występują one w trzech fascynujących odmianach: białej, zielonej i fioletowej. Każda z nich ma swój unikalny charakter, wartości odżywcze i zastosowania kulinarne.

 

 

Białe szparagi – arystokracja w świecie warzyw

Białe szparagi, szczególnie cenione w kuchni europejskiej, zwłaszcza niemieckiej i francuskiej, to prawdziwy rarytas. Ich delikatny, subtelny smak z lekko orzechową nutą sprawia, że są uwielbiane przez szefów kuchni i smakoszy na całym świecie.

Dlaczego są białe?

Sekret białych szparagów leży w metodzie ich uprawy. Rosną one pod ziemią, starannie obsypane kopczykami gleby, która blokuje dostęp światła słonecznego. Brak ekspozycji na światło uniemożliwia produkcję chlorofilu, dzięki czemu łodygi pozostają białe. Proces ten, nazywany etiolacją, wymaga więcej pracy od rolników, co tłumaczy wyższą cenę tych szparagów.

Wartości odżywcze

Białe szparagi to prawdziwe bogactwo składników mineralnych:

  • Potas – wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśni

  • Fosfor – niezbędny dla zdrowych kości i zębów

  • Witaminy z grupy B – wspomagają metabolizm i funkcjonowanie układu nerwowego

  • Błonnik – wspiera zdrowie układu pokarmowego

  • Asparagina – naturalny diuretyk, pomocny w oczyszczaniu organizmu

Jak przygotować białe szparagi?

Białe szparagi wymagają więcej uwagi przy przygotowaniu:

  1. Obieranie jest konieczne – ich skórka jest twarda i włóknista, więc należy ją dokładnie usunąć specjalnym obieraczem do szparagów lub zwykłym obieraczem do warzyw

  2. Odłamanie zdrewniałych końcówek – podobnie jak w przypadku innych odmian

  3. Gotowanie – dłuższe niż w przypadku zielonych, zazwyczaj 10-15 minut, zależnie od grubości łodyg

Klasyczne podanie to ugotowane białe szparagi z sosem holenderskim, masłem i świeżymi ziołami. Świetnie komponują się również z jajkiem w koszulce, szynką parmeńską czy młodymi ziemniakami.

 

 

Zielone szparagi – najpopularniejsze i wszechstronne

Zielone szparagi to najbardziej rozpowszechniona odmiana, którą najłatwiej znaleźć w większości sklepów. Charakteryzują się intensywniejszym smakiem z lekko słodkawą nutą i wyraźnym, trawiastym aromatem.

Skąd ich kolor?

W przeciwieństwie do białych, zielone szparagi rosną nad ziemią i mają pełny dostęp do światła słonecznego. To właśnie ekspozycja na promienie słoneczne umożliwia produkcję chlorofilu, nadając im charakterystyczny zielony kolor oraz zwiększając zawartość pewnych składników odżywczych.

Wartości odżywcze

Zielone szparagi są prawdziwą bombą witaminową:

  • Witamina K – kluczowa dla prawidłowej krzepliwości krwi i zdrowia kości

  • Witamina A – wspiera zdrowie oczu i układu odpornościowego

  • Kwas foliowy – szczególnie ważny dla kobiet w ciąży i osób planujących potomstwo

  • Antyoksydanty – chronią komórki przed stresem oksydacyjnym

  • Błonnik – wspomaga trawienie i uczucie sytości

Jak przygotować zielone szparagi?

Przygotowanie zielonych szparagów jest znacznie prostsze:

  1. Obieranie nie jest konieczne – wystarczy umyć je dokładnie pod bieżącą wodą

  2. Odłamanie zdrewniałych końcówek – wystarczy delikatnie zgiąć łodygę, a złamie się dokładnie tam, gdzie powinna

  3. Gotowanie – krótsze niż białych, zazwyczaj 3-5 minut, aby zachowały chrupkość i jaskrawozieloną barwę

Zielone szparagi są niezwykle wszechstronne w kuchni. Możesz je:

  • Grillować – skropione oliwą z odrobiną soli i pieprzu

  • Piec – w piekarniku z parmezanem i cytryną

  • Dodawać do risotto, makaronów i quiche’y

  • Serwować w sałatkach – świetnie komponują się z kozim serem i orzechami

  • Smażyć na patelni z czosnkiem i chili

 

 

 

Fioletowe szparagi – rzadki klejnot

Fioletowe szparagi to prawdziwa rzadkość na polskich stołach, ale powoli zyskują na popularności. Wyróżniają się nie tylko niezwykłym kolorem, ale również wyjątkowym smakiem – słodszym, z owocową nutą i mniejszą goryczką niż ich zieloni kuzyni.

Skąd ten niezwykły kolor?

Fioletowe szparagi to w rzeczywistości odmiana zielonych szparagów, które zawierają wysokie stężenie antocyjanów – tych samych związków, które nadają kolor jagód, winogron czy bakłażanów. Ich fioletowa barwa jest obecna głównie w zewnętrznej warstwie łodygi.

Co ciekawe, podczas gotowania fioletowe szparagi tracą swój intensywny kolor i stają się zielone, ponieważ antocyjany są wrażliwe na wysoką temperaturę.

Wartości odżywcze

Fioletowe szparagi to prawdziwe superfoods:

  • Antocyjany – potężne antyoksydanty o właściwościach przeciwzapalnych

  • Witaminy i minerały – podobnie jak zielone szparagi

  • Związki przeciwutleniające – w większej ilości niż w innych odmianach

Jak przygotować fioletowe szparagi?

Aby w pełni cieszyć się ich kolorem i wyjątkowymi właściwościami:

  1. Spożywaj je na surowo – pokrojone w sałatkach zachowają swój piękny kolor

  2. Gotuj krótko – krócej niż zielone, około 2-3 minuty

  3. Grilluj lub smaż krótko – aby zachować jak najwięcej koloru i składników odżywczych

Fioletowe szparagi doskonale sprawdzą się:

  • W surowych sałatkach – gdzie ich kolor będzie prawdziwą ozdobą

  • Jako przystawka – lekko blanszowane z dodatkiem oliwy i soli morskiej

  • W daniach, gdzie zależy nam na wyrazistym, słodszym smaku

 

 

 

Porównanie różnych rodzajów szparagów

Cecha

Białe szparagi

Zielone szparagi

Fioletowe szparagi

Smak

Delikatny, subtelny, z orzechową nutą

Intensywny, trawiasty, lekko słodkawy

Słodszy, z owocową nutą, mniej goryczy

Obieranie

Konieczne

Opcjonalne

Opcjonalne

Czas gotowania

10-15 minut

3-5 minut

2-3 minuty

Główne składniki odżywcze

Potas, fosfor, witaminy z grupy B

Witamina K, A, kwas foliowy

Antocyjany, antyoksydanty

Najlepsze metody przygotowania

Gotowanie, blanszowanie

Grillowanie, pieczenie, smażenie

Surowe, krótkie gotowanie

 

Przepisy z różnymi rodzajami szparagów

 

 

Białe szparagi z sosem holenderskim

Składniki:

  • 500 g białych szparagów

  • 3 żółtka

  • 150 g masła klarowanego

  • Sok z połowy cytryny

  • Sól, pieprz do smaku

Przygotowanie:

  1. Obierz szparagi i odłam zdrewniałe końcówki

  2. Gotuj w osolonej wodzie z dodatkiem łyżeczki cukru przez około 12-15 minut

  3. W międzyczasie przygotuj sos: ubij żółtka z sokiem z cytryny nad parą wodną, powoli dodając roztopione masło

  4. Dopraw solą i pieprzem

  5. Podawaj gorące szparagi polane sosem

 

 

Grillowane zielone szparagi z parmezanem i cytryną

Składniki:

  • 500 g zielonych szparagów

  • 2 łyżki oliwy z oliwek

  • 50 g tartego parmezanu

  • 1 cytryna

  • Sól morska, świeżo mielony pieprz

Przygotowanie:

  1. Rozgrzej grill lub patelnię grillową

  2. Umyj szparagi i odłam zdrewniałe końcówki

  3. Skrop oliwą, posól i popieprz

  4. Grilluj 3-4 minuty, obracając co jakiś czas

  5. Przełóż na talerz, posyp parmezanem i skrop sokiem z cytryny

 

 

Sałatka z surowych fioletowych szparagów i truskawek

Składniki:

  • 250 g fioletowych szparagów

  • 200 g świeżych truskawek

  • 50 g rukoli

  • 100 g sera koziego

  • 2 łyżki orzechów włoskich

  • Dressing: 3 łyżki oliwy, 1 łyżka miodu, 1 łyżka soku z cytryny

Przygotowanie:

  1. Umyj szparagi i pokrój je na ukos w cienkie plasterki

  2. Umyj i pokrój truskawki na ćwiartki

  3. Ułóż rukolę na talerzu, dodaj szparagi i truskawki

  4. Pokrusz ser kozi i posyp sałatkę

  5. Dodaj posiekane orzechy

  6. Połącz składniki dressingu i polej sałatkę

 

Porady dotyczące wyboru i przechowywania szparagów

Niezależnie od rodzaju szparagów, warto pamiętać o kilku zasadach:

  1. Wybieraj szparagi o zwartych, zamkniętych główkach – rozwinięte, luźne główki świadczą o tym, że szparagi nie są świeże

  2. Sprawdź końcówki łodyg – powinny być wilgotne, nie zaschnięte czy zbrązowiałe

  3. Szukaj prostych, jędrnych łodyg – miękkie, pomarszczone łodygi oznaczają stare szparagi

  4. Przechowuj w lodówce – najlepiej z końcówkami owiniętymi w wilgotny ręcznik papierowy

  5. Spożyj jak najszybciej – szparagi szybko tracą wartości odżywcze i smak, najlepiej zjeść je w ciągu 2-3 dni od zakupu

 

Szparagi, bez względu na kolor, to jedno z najwspanialszych sezonowych warzyw, które oferuje nie tylko wyśmienity smak, ale również bogactwo składników odżywczych. Każda odmiana ma swój unikalny charakter i zastosowanie w kuchni, warto więc eksperymentować i odkrywać nowe smaki.

Czy jesteś fanem delikatnych białych szparagów, uniwersalnych zielonych, czy może rzadkich fioletowych? Niezależnie od preferencji, warto cieszyć się tymi królewskimi warzywami, póki trwa ich krótki sezon!

A Ty, którą odmianę szparagów lubisz najbardziej? Podziel się swoim ulubionym przepisem w komentarzach!

 

 

Zobacz też: